Dudak Büzüştüren Ekşi Gıdalar

Dudak Büzüştüren Ekşi Gıdalar
Ekşi beş temel lezzetten biridir ve ekşi tat, sitrik veya laktik asit gibi gıdalarda bir asit varlığıyla kendini gösterir.
Bu sayfadaki linklere tıklayıp gezinirseniz biz de bir şeyler kazanabiliriz. Destekleriniz için Teşekkür ederiz. 

Ekşi; acı, tatlı, tuzlu ve umami ile birlikte beş temel lezzetten biridir. Ekşi şeyler denildiği zaman aklınıza bozulmuş veya çürümüş yiyeceklerin gelmesi de olası bir durumdur. Ancak birçok ekşi yiyecek tamamen güvenli ve sağlıklıdır. Tüketimi güvenli ve içerisindeki bileşiklerden dolayı sağlıklı olan ekşi gıdalara narenciye, demirhindi, ravent, vişne, bektaşi üzümü, kızılcık, sirke, kimchi, lahana turşusu, yoğurt, kefir, kombucha, japon kayısıları örnek verilebilir.

 

Ekşi; acı, tatlı, tuzlu ve umami ile birlikte beş temel lezzetten biridir (1 ).

 

Ekşilik, gıdalarda yüksek miktarda asidin sonucudur. Örneğin narenciye, yüksek miktarda sitrik aside sahiptir ve bu da onlara karakteristik dudak büzüştüren ekşi aromasını verir (1 , 2 ).

 

Bununla birlikte, diğer dört lezzetin aksine, araştırmacılar hala ekşi tat reseptörlerinin nasıl çalıştığının veya bazı asitlerin neden diğerlerinden daha güçlü bir ekşi aromaya neden olduğu mekanizmasını tam olarak anlamıyorlar (1 , 2 , 3 , 4 ).

 

Acılıkta olduğu gibi, ekşinin saptanmasının hayatta kalmak için önemli olduğu düşünülmektedir. Çürük veya bozulmuş yiyecekler genellikle bakterilerin büyümesi nedeniyle ekşi bir tada sahip olduğundan, tüketilmesi tehlikeli olabilecek yiyecekleri tanımlamaya yardımcı olabilir (5 , 6 ).

 

Ancak, bu ekşi yiyeceklerin her zaman yemek için güvenli olmadığı anlamına gelmez.

 

Aslında, birçok ekşi gıda oldukça besleyici ve antioksidan denilen bitki bileşiklerinden zengindir, bu da hücrelerinizi hasardan korumaya yardımcı olur (7 , 8 ).

 

İşte diyetinize sağlıklı katkıları olabilecek 13 dudak büzüştüren ekşi yiyecek.

 

1. Narenciye 

 

Narenciye, canlı renkleri ve kendine özgü lezzetleri ile tanınır.

 

Hepsinin ekşi bir tadı olsa da, tatlı ve ekşi dengesi farklı türler arasında büyük ölçüde değişir.

 

Ekşi tada sahip turunçgillerden bazıları şunlardır:

 

  • Kalamondin: Tadı ekşi portakal veya daha tatlı bir misket limona benzer küçük yeşil bir narenciye
  • Greyfurt: Ekşi, hafif acı bir tada sahip büyük bir tropikal narenciye
  • Kumkat: Ekşi-tatlı bir tada sahip ve yenilebilir kabuğu olan küçük turuncu meyveler
  • Limon: Ekşi aroması güçlü sarı turunçgiller
  • Misket Limon: Tatlıdan daha ekşi tadı olan küçük yeşil narenciye
  • Portakal: Boyutları ve lezzetleri değişen, bazıları diğerlerinden daha tatlı, birçok çeşidi olan bir narenciye türüdür.
  • Pomelo: Tamamen olgunlaştığında sarı olan ve greyfurda benzer ancak daha az acı olan çok büyük bir narenciye meyvesi

 

Narenciye, yüksek konsantrasyonda sitrik asit içerir. Sitrik asit ekşi lezzet veren çeşitli meyvelerde bulunan doğal bir bileşiktir (9 ).

 

Bu meyvelerin en iyi doğal sitrik asit kaynakları olmasının yanı sıra, güçlü bir bağışıklık sistemi ve cilt sağlığı için gerekli olan C vitamini bakımından yüksek olduğu bilinmektedir (9 , 10 , 11 ).

 

Ayrıca lif, B vitaminleri, potasyum, fosfor, magnezyum ve bakır gibi birçok diğer besin maddelerinin yanı sıra antioksidan ve antienflamatuar özelliklere sahip bitki bileşikleri için iyi bir kaynaktır (12 ).

 

Limon ve limon suyu gibi narenciye suları, turşulara ve salata soslarına muhteşem bir tat katarken, portakal ve pomelo dahil olmak üzere biraz daha tatlı meyveler soyulabilir ve atıştırmalık olarak kendi başlarına yenebilir.

 

2. Demirhindi 

 

Demirhindi, Afrika'ya özgü tropikal bir meyvedir ve demirhindi ağacından gelir ( Tamarindus indica ) (13 ).

 

Meyve henüz gençken ve henüz olgunlaşmamışken, çok ekşi bir yeşil meyve eti vardır.

 

Meyve olgunlaştıkça, meyve eti macun benzeri bir kıvamda yumuşar ve daha tatlı-ekşi bir tada dönüşür (13 ).

 

Narenciyeye benzer şekilde, demirhindi sitrik asit içerir. Bununla birlikte, ekşi tadının çoğunluğu, yüksek tartarik asit konsantrasyonundan kaynaklanmaktadır (13 , 14 ).

 

Tartarik asit, antioksidan özelliklere sahip olduğu ve böbrek taşı oluşumunu önlemeye yardımcı olabileceği gösterilen doğal olarak oluşan bir bileşiktir (15 ).

 

Demirhindi ve üzüm gibi meyvelerde doğal olarak bulunmasının yanı sıra tartarik asit, ekşi bir lezzet sağlamak için bir gıda katkı maddesi olarak kullanılır (15 ).

 

Demirhindi, besinsel olarak, B vitaminleri, magnezyum ve potasyum dahil olmak üzere birçok temel besin maddesinin iyi bir kaynağıdır (14 ).

 

Turşulara, içeceklere ve tatlılara ekşi-tatlı bir lezzet katabileceği için oldukça çok yönlü bir kullanıma sahiptir.

 

3. Ravent

 

Ravent, yüksek konsantrasyonlarda malik ve oksalik asit nedeniyle güçlü bir ekşi aromasına sahip olduğu için eşsiz bir sebzedir ( 16 , 17 ).

 

Ravent saplarının oldukça ekşi olmasının yanı sıra şeker oranı düşüktür. Sonuç olarak, tatsız bir ekşiliği vardır ve nadiren çiğ yenir.

 

Bunun yerine, normal olarak soslarda, reçellerde veya içeceklerde bir bileşen olarak kullanılırlar. Ayrıca turta, cips ve crumble yapmakiçin sık sık şeker ve diğer meyvelerle birleştirilirler.

 

K vitamini haricinde, ravent pek çok vitamin veya mineralde özellikle yüksek değildir. Bununla birlikte, antosiyaninler de dahil olmak üzere antioksidan özelliklere sahip zengin bir bitki bileşiği kaynağıdır ( 16 ,18 ).

 

Antosiyaninler, ravent saplarına canlı kırmızı renklerini vermekten sorumlu güçlü antioksidanlardır. Ayrıca kalp hastalığı, kanser, obezite ve tip 2 diyabet gibi çeşitli kronik durumlara karşı korudukları gösterilmiştir ( 19 ,20 ).

 

4. Vişne

 

Vişneler (Prunus cerasus L.), parlak kırmızı renkli ve ekşi aromalı küçük çekirdekli meyvelerdir (21).

 

Kirazlarla ( Prunus avium L.) karşılaştırıldığında, vişnelerin şekeri daha düşükken, ekşi tatlarından sorumlu olan yüksek miktarda malik asit içerir (21 ).

 

Vişneler ayrıca antioksidanlar, özellikle polifenoller bakımından zengindir. Bu bitki bileşikleri, azalmış iltihaplanmanın yanı sıra gelişmiş beyin ve kalp sağlığı ile ilişkilendirilmiştir. (22, 23).

 

Ek olarak, ekşi vişne suyu içmek sporcularda ve aktif yetişkinlerde egzersize bağlı kas hasarını ve ağrıyı azaltmaya yardımcı olabilir (24 , 25 ).

 

Çekirdeksiz vişneleri salatalara ekleyerek, yoğurt veya yulaf ezmesinin üzerine yerleştirerek, bir sos veya turşuya dönüştürerek veya bir smoothieye karıştırarak sağlıklı bir diyete kolayca ekleyebilirsiniz.

 

5. Bektaşi Üzümü 

 

Bektaşi üzümü, çeşitli renklerde olabilen ve tadı tatlıdan oldukça ekşiye kadar değişen küçük, yuvarlak meyvelerdir ( 26 ).

 

Ekşi lezzetlerinden sorumlu olan sitrik ve malik asitler de dahil olmak üzere çeşitli organik asitler içerirler (27 ).

 

Araştırmalar, bu organik asitlerin ayrıca kalp sağlığına faydalı olabileceğini ve antioksidan ve antimikrobiyal özelliklere sahip olabileceğini düşündürmektedir (27 , 28 ).

 

Bektaşi üzümlerin diğer bir faydası, mükemmel bir C vitamini kaynağı olmasıdır. Sadece 1 bardak (150 gram) Günlük Değerin (DV) %46'sını sağlar (29 ).

 

Yıkandıktan sonra bektaşi üzümü atıştırmalık olarak kendi başına yenebilir veya yulaf ezmesi, yoğurt veya salataların üzerine eklenebilir. Sadece oldukça ekşi olabileceğini unutmayın. Daha tatlı bir tat için, bektaşi üzümünün daha olgun olanlarını tercih edin.

 

6. Kızılcık

 

Çiğ kızılcıklar, düşük şeker içeriği, sitrik ve malik asitler de dahil olmak üzere yüksek organik asit konsantrasyonu nedeniyle keskin, ekşi bir tada sahiptir (30 ).

 

Ekşi bir lezzet sağlamanın yanı sıra, organik asitlerin benzersiz kombinasyonunun, kızılcık suyu ve kapsüllerinin idrar yolu enfeksiyonlarını (İYE) önlemeye ve tedavi etmeye yardımcı olabilmesinin bir parçası olduğu düşünülmektedir (30, 31).

 

Kızılcık suyu ilave şeker bakımından yüksek ve lif bakımından düşük olabilirken, bütün kızılcıklar manganez, lif ve C ve E vitaminleri gibi önemli besinler sağladıkları için diyetinize besin açısından zengin bir katkıdır (32).

 

Kızılcıklar ayrıca antioksidan, anti-enflamatuar, antikanser, antifungal ve antibakteriyel özelliklere bağlı bir bitki bileşiği olan en zengin kuersetin kaynaklarından biridir (33 , 34 , 35 ).

 

Taze kızılcık, karışık yeşil ve tahıl salatalarına, soslara ve turşulara ekşi aroması ekleyebilir, kurutulmuş kızılcıklar ise ev yapımı granola barlara veya kuru meyve karışımlarına karıştırılabilir.

 

7. Sirke

 

Sirke, şekeri mayalamak için tahıl veya meyve gibi bir karbonhidrat kaynağını fermente ederek yapılan bir sıvıdır. Bu sürece yardımcı olmak için, genellikle şekerleri daha da parçalamak amacıyla bakteriler eklenir (36 ).

 

Bu fermantasyon sürecinin yan ürünlerinden biri asetik asittir. Sirke içindeki ana aktif bileşen ve sirkenin bu kadar ekşi olmasının başlıca nedenidir (36 , 37 ).

 

Hayvan çalışmalarında ve birkaç küçük insan denemesinde, asetik asidin kilo kaybına, yağ kaybına ve iştah kontrolüne yardımcı olduğu ve tip 2 diyabetlilerde kan şekeri seviyelerinin yönetilmesine yardımcı olduğu gösterilmiştir (38 , 39 , 40 ).

 

Bununla birlikte, insanlarda bu faydaları sağlamak için etkili ve güvenli bir doz belirlemek amacıyla daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır.

 

Fermente edilmiş karbonhidrat kaynağına bağlı olarak her biri kendi lezzetine sahip birçok sirke türü vardır. Yaygın türler arasında pirinç, elma sirkesi, kırmızı şarap ve balzamik sirke bulunur.

 

Sirke tipik olarak soslarda ve turşularda bir bileşen olarak kullanılır. Balzamik gibi daha lezzetli sirke, pizza, makarna ve sandviç gibi yemeklerin üzerine de sürülebilir.

 

8. Kimchi

 

Kimchi, fermente sebzelerden ve baharatlardan yapılmış geleneksel bir Kore garnitürüdür.

 

Genellikle lahana ile yapılan sebze ve baharat karışımı önce tuzlu su içinde bekletilir. Daha sonra sebzelerdeki doğal şekerleri daha da parçalayan ve laktik asit üreten Bacillus bakterileri ile fermente edilir (41 ).

 

Kimchiye özgü ekşi koku ve lezzeti veren bu laktik asittir.

 

Garnitür veya çeşni olarak kullanılan kimchi, iyi bir probiyotik kaynağıdır. Sonuç olarak, düzenli kimchi tüketimi kalp ve bağırsak sağlığı için faydalarla bağlantılıdır (42 , 43 ).

 

9. Lahana Turşusu 

 

Kimchi'ye benzer şekilde lahana turşusu, laktik asit üreterek, kıyılmış lahananın Bacillus bakterileri ile fermente edilmesiyle yapılır. Lahana turşusuna kendine özgü ekşi lezzetini veren bu laktik asittir (44 ).

 

Fermantasyon nedeniyle, lahana turşusu genellikle sindirim sağlığı için önemli olan probiyotikler olarak bilinen yararlı bakteriler açısından zengindir (45 , 46 ).

 

Lif, manganez, C ve K vitaminleri gibi bazı önemli vitamin ve mineraller bakımından da zengindir (47 ).

 

Sandviçlere veya et yemeklerine lezzet katmanın besleyici bir yolu olsa da lahana turşusunun sodyumda açısından da yüksek olabileceğini unutmayın.

 

10. Yoğurt 

 

Yoğurt, süte canlı bakteri ekleyerek yapılan popüler bir fermente süt ürünüdür. Bakteriler sütteki doğal şekerleri parçaladığında, yoğurdun ekşi bir tat ve koku vermesi için laktik asit oluşur (48 ).

 

Bununla birlikte, yoğurdun daha az ekşi olmasına yardımcı olmak için birçok ürün ayrıca ilave şeker ve tatlandırıcılar içerir.

 

İyi bir probiyotik kaynağı olmanın yanı sıra, yoğurt protein, kalsiyum ve fosfor açısından zengindir. Hepsi kemik sağlığı için önemlidir (49 , 50 ).

 

Ek olarak, obezitesi olan bireylerde kilo kaybına yardımcı olmak için düzenli yoğurt alımı önerilmiştir (51 , 52 ).

 

Sağlıklı bir atıştırmalık için sade yoğurdun üzerine meyve eklenebilir. Salata soslarında ve soslarda mayonez veya ekşi krema yerine fırınlamada yağ ikamesi olarak da kullanılabilir

 

11. Kefir

 

Genellikle içilebilir bir yoğurt olarak tanımlanan kefir, inek veya keçi sütüne kefir taneleri ekleyerek yapılan fermente bir içecektir (53 ).

 

Kefir taneleri 61'e kadar bakteri ve maya türü içerebileceğinden, yoğurttan daha çeşitli ve güçlü bir probiyotik kaynağı olduğu düşünülmektedir (54 ).

 

Diğer fermente gıdalarda olduğu gibi, kefir, büyük ölçüde fermantasyon sırasında laktik asit üretiminden kaynaklanan bir ekşi aromasına sahiptir. Ayrıca, yoğurt gibi, kefir ürünlerine de genellikle daha tatlı ve daha az ekşi yapmak için şeker ve tatlandırıcılar eklenir.

 

İlginç bir şekilde, laktozun çoğu fermantasyon sırasında laktik aside dönüştüğü için kefir, sütte bir şeker olan laktoza karşı toleransı olmayan kişiler tarafından iyi tolere edilebilir (55 ).

 

Bununla birlikte, %100 laktoz içermeyen bir seçenek için, kefir, Hindistan cevizi suyu veya meyve suyu gibi süt ürünü olmayan sıvılarla da yapılabilir.

 

12. Kombucha

 

Kombucha, eski zamanlara dayanan popüler bir fermente çay içeceğidir (56 ).

 

Siyah veya yeşil çayı şeker, maya ve belirli bakteri suşlarıyla birleştirerek yapılır. Karışım daha sonra 1 hafta veya daha uzun süre fermente bırakılır (56 ).

 

Ortaya çıkan içeceğin, büyük ölçüde sirke içinde de bulunan asetik asit oluşumundan kaynaklanan dudak büzüştüren bir tadı vardır (56 ).

 

Hem siyah hem de yeşil çayın antioksidanlar açısından zengin olduğu, kalp hastalığı ve belirli kanser türlerinin riskini azaltmaya yardımcı olabileceği gösterilse de, şu anda kombucha içmenin aynı koruyucu etkilere sahip olup olmadığına dair araştırmalar eksiktir (57 , 58 ).

 

13. Japon Kayısıları

 

Japon erikleri veya Çin erikleri olarak da adlandırılan Japon kayısıları ( Prunus mume ), yemeden önce tipik olarak kurutulmuş veya salamura edilmiş küçük, yuvarlak meyvelerdir (59 , 60 ).

 

Hem kuru hem de salamura Japon kayısıları - umeboshi olarak bilinir - yüksek konsantrasyonda sitrik ve malik asit içerdikleri için özellikle ekşidir (59 ).

 

Antioksidanlar ve lif bakımından zengin oldukları için, hayvan çalışmaları Japon kayısılarının antikanser özelliklerine sahip olabileceğini ve sindirim sağlığı için faydalı olabileceğini öne sürdü. Bununla birlikte, insanlarda araştırma eksiktir (61 , 62 , 63 ).

 

Kurutulmuş ve salamura edilmiş Japon kayısıları, güçlü bir ekşi tat vermek için genellikle pirinçle eşleştirilir. Bununla birlikte, sodyum açısından da yüksek olabilecekleri göz önüne alındığında, bunları ölçülü kullanmak en iyisidir.

 

Uzun Lafın Kısası

 

Ekşi beş temel lezzetten biridir ve ekşi tat, sitrik veya laktik asit gibi gıdalarda bir asit varlığıyla kendini gösterir.

 

Ekşilik, bozulmuş veya çürümüş yiyecekler için bir uyarı işareti olabilirken birçok ekşi yiyecek tamamen güvenli ve sağlıklıdır.

 

Faydaları olan bazı ekşi gıdalar arasında narenciye, demirhindi, ravent, bektaşi üzümü, kimchi, yoğurt ve kefir bulunur.

 

Lezzet ve sağlık yararlarını artırmak için diyetinize birkaç ekşi yiyecek eklemeyi deneyin.


Görüşünüzü Paylaşın
Ziyaretçi Görüşleri

Bu yazı hakkında henüz bir yorum yapılmadı.

Bu yazıya ilk yorum yapan siz olun.

Soru ve görüşleriniz bizim için değerledir. Sorun ve görüşlerinizi iletmenizden memnuniyet duyarız.

Benzer Yazılar

İdeal kilona ulaşmak ister misin?

Kategoriler