Çinko Doz Aşımı Belirtileri Nelerdir?

Çinko Doz Aşımı Belirtileri Nelerdir?
Çinko, vücudunuzdaki 100'den fazla kimyasal reaksiyona karışan önemli bir mineraldir.
Bu sayfadaki linklere tıklayıp gezinirseniz biz de bir şeyler kazanabiliriz. Destekleriniz için Teşekkür ederiz. 

Çinko, vücudunuzdaki 100'den fazla kimyasal reaksiyona karışan önemli bir mineraldir.

 

Büyüme, DNA sentezi ve normal tat algısı için gereklidir. Ayrıca yara iyileşmesini, bağışıklık fonksiyonunu ve üreme sağlığını destekler ( 1 ).

 

Sağlık yetkilileri çinko için tolere edilebilir üst alım seviyesini (UL) yetişkinler için günde 40 mg olarak belirlemiştir. UL önerilen en yüksek günlük besin maddesidir. Çoğu insan için, bu miktarın olumsuz yan etkilere neden olması olası değildir ( 1 , 2 ).

 

Çinko bakımından zengin gıda kaynakları arasında kırmızı et, kümes hayvanları, deniz ürünleri, tam tahıllar ve güçlendirilmiş tahıllar bulunur. İstiridye, 85 gram porsiyonda günlük değerin %493'üne kadar olan en yüksek miktarı içerir ( 1 ).

 

Bazı gıdalar UL'nin çok üzerinde miktarlar sağlayabilmesine rağmen, gıdalarda doğal olarak oluşan çinkonun bildirilmiş çinko zehirlenmesi vakası yoktur ( 2 ).

 

Bununla birlikte, çinko zehirlenmesi, multivitaminler de dahil olmak üzere diyet takviyelerinden veya çinko içeren ev ürünlerinin yanlışlıkla yutulmasından kaynaklanabilir.

 

İşte çinko aşırı dozunun en yaygın 7 belirtisi.

 

1. Bulantı ve Kusma


Bulantı ve kusma çinko toksisitesinin yaygın olarak bildirilen yan etkileridir.

 

Soğuk algınlığı tedavisinde çinko takviyelerinin etkinliği üzerine yapılan 17 çalışmanın gözden geçirilmesi, çinkonun soğuk algınlığının süresini azaltabileceğini, ancak yan etkilerin yaygın olduğunu buldu. Aslında, çalışma katılımcılarının %46'sı mide bulantısı bildirdi (3 ).

 

225 mg'ın üzerindeki dozlar kusturucudur, bu da kusmanın muhtemel olduğu ve hızlı bir şekilde meydana gelebileceği anlamına gelir. Bir vakada, 570 mg'lık tek bir çinko dozundan sadece 30 dakika sonra şiddetli bulantı ve kusma başladı ( 4 ,5 ).

 

Bununla birlikte, daha düşük dozlarda da kusma meydana gelebilir. Günde 150 mg çinko alan 47 sağlıklı kişide yapılan altı haftalık bir çalışmada, yarısından fazlası bulantı ve kusma yaşadı (6 ).

 

Kusma vücudun toksik miktardaki çinkodan kurtulmasına yardımcı olsa da, daha fazla komplikasyonu önlemek için yeterli olmayabilir.

 

Toksik miktarda çinko tüketmişseniz, hemen tıbbi yardım alın.

 

Özet: Mide bulantısı ve kusma yaygındır ve genellikle toksik miktarlarda çinko alımına verilen ani reaksiyonlardır.

 

2. Mide Ağrısı ve İshal


Tipik olarak mide ağrısı ve ishal, bulantı ve kusmayla birlikte ortaya çıkar.

 

Çinko takviyeleri ve soğuk algınlığı ile ilgili 17 çalışmanın bir incelemesinde, katılımcıların yaklaşık %40'ı karın ağrısı ve ishal bildirdi (3 ).

 

Daha az yaygın olmakla birlikte, bağırsak tahrişi ve gastrointestinal kanama da bildirilmiştir.

 

Bir vaka çalışmasında, bir kişi akne tedavisi için günde iki kez 220 mg çinko sülfat aldıktan sonra bağırsak kanaması yaşadı (7 ).

 

Ayrıca, %20'den fazla çinko klorür konsantrasyonlarının gastrointestinal sistemde aşırı aşındırıcı hasara neden olduğu bilinmektedir (8 , 9 ).

 

Çinko klorür diyet takviyelerinde kullanılmaz, ancak ev ürünlerinin yanlışlıkla yutulmasıyla zehirlenme meydana gelebilir. Yapıştırıcılar, sızdırmazlık malzemeleri, lehim pastaları, temizlik kimyasalları ve ahşap kaplama ürünlerinin tümü çinko klorür içerir.

 

Özet: Mide ağrısı ve ishal, çinko toksisitesinin yaygın belirtileridir. Bazı durumlarda, ciddi gastrointestinal hasar ve kanama meydana gelebilir.

 

3. Grip Benzeri Belirtiler


Belirlenmiş UL'den daha fazla çinko almak ateş, titreme, öksürük, baş ağrısı ve yorgunluk gibi grip benzeri semptomlara neden olabilir (10 ).

 

Bu semptomlar, diğer mineral toksisiteleri de dahil olmak üzere birçok durumda ortaya çıkar. Bu nedenle, çinko toksisitesinin teşhisi zor olabilir.

 

Doktorunuzun şüpheli bir mineral toksisitesi için ayrıntılı tıbbi ve beslenme geçmişinize ayrıca kan testlerine ihtiyacı olabilir.

 

Takviye alıyorsanız, bunları sağlık uzmanınıza açıkladığınızdan emin olun.

 

Özet: Grip benzeri semptomlar, çinko dahil olmak üzere çeşitli minerallerin toksik miktarları nedeniyle ortaya çıkabilir. Bu nedenle, uygun tedaviyi sağlamak için tüm takviyeleri sağlık uzmanınıza açıklamanız önemlidir.

 

4. Düşük “İyi” HDL Kolesterol


“İyi” HDL kolesterol, hücrelerinizden kolesterolü temizleyerek kalp hastalığı riskinizi azaltır ve böylece arter tıkanmasına neden olan plak oluşumunu engeller.

 

Sağlık yetkilileri, yetişkinler için 40 mg/dL'den yüksek bir HDL önermektedir. Daha düşük seviyeler sizi daha yüksek kalp hastalığı riskine sokar.

 

Çinko ve kolesterol seviyeleri üzerine yapılan çeşitli araştırmaların bir incelemesi, günde 50 mg'dan fazla çinko takviyesi yapmanın "iyi" HDL seviyenizi düşürebileceğini ve "kötü" LDL kolesterolünüz üzerinde herhangi bir etkiye sahip olmadığını göstermektedir  (11 , 12 , 13 ).

 

İnceleme ayrıca günde 30 mg çinko dozlarının - çinko için UL'den daha düşük - 14 haftaya kadar alındığında HDL üzerinde hiçbir etkisi olmadığını belirtiyor (11 ).

 

Çeşitli faktörler kolesterol seviyelerini etkilerken, düzenli olarak çinko takviyeleri alırsanız bu bulgular dikkate alınması gereken bir şeydir.

 

Özet: Önerilen seviyelerin üzerinde düzenli çinko alımı, "iyi" HDL kolesterol seviyelerinde düşüşe neden olabilir ve bu da sizi daha yüksek kalp hastalığı riskine sokabilir.

 

5. Ağız Tadınızda Değişiklikler


Çinko, tat alma duyunuz için önemlidir. Aslında çinko eksikliği, tat alma yeteneğinizde bir işlev bozukluğu olan hipogeusi denen bir duruma neden olabilir. ( 1 ).

 

İlginç bir şekilde, önerilen seviyeleri aşan çinko, ağzınızda kötü veya metalik bir tat da dahil olmak üzere tat değişikliklerine neden olabilir.

 

Tipik olarak, bu belirti, soğuk algınlığı tedavisi için çinko pastilleri (öksürük damlaları) veya sıvı takviyeleri araştıran çalışmalarda bildirilmiştir.

 

Bazı çalışmalar faydalı sonuçlar bildirirken, kullanılan dozlar genellikle günde 40 mg'lık UL'nin çok üzerindedir ve yan etkiler yaygındır (3 ).

 

Örneğin, bir haftalık bir araştırmaya katılanların %14'ü uyanıkken iki saatte bir 25 mg çinko tabletleri ağızlarında çözdükten sonra tat bozulmasından şikayet etti (14 ).

 

Sıvı takviye kullanan başka bir çalışmada, katılımcıların %53'ü metalik bir tat bildirdi. Ancak, bu semptomların ne kadar sürdüğü belli değil (15 ).

 

Çinko pastilleri veya sıvı takviyeleri kullanıyorsanız, ürün belirtildiği gibi alınsa bile bu semptomların ortaya çıkabileceğini unutmayın ( 16 ).

 

Özet: Çinko, tat algısında rol oynar. Fazla çinko, özellikle pastil veya sıvı takviyesi olarak alındığında ağzınızda metalik bir tada neden olabilir.

 

6. Bakır Eksikliği


Çinko ve bakır ince bağırsağınızda emilim için rekabet eder.

 

Belirlenmiş UL'nin üzerindeki çinko dozları vücudunuzun bakır emme yeteneğini etkileyebilir. Zamanla bu bakır eksikliğine neden olabilir ( 2 ).

 

Çinko gibi bakır da önemli bir mineraldir. Kırmızı kan hücresi oluşumu için gerekli olan demir emilimine ve metabolizmasına yardımcı olur. Beyaz kan hücresi oluşumunda da rol oynar (17 ).

 

Kırmızı kan hücreleri oksijeni vücudunuzdan geçirirken, beyaz kan hücreleri bağışıklık fonksiyonunuzda kilit oyunculardır.

 

Çinko kaynaklı bakır eksikliği çeşitli kan bozuklukları ile ilişkilidir (17 , 18 , 19 ):

 

  • Demir eksikliği anemisi: Vücudunuzdaki yetersiz miktarda demir nedeniyle sağlıklı kırmızı kan hücrelerinin eksikliği.
  • Sideroblastik anemi: Demiri düzgün bir şekilde metabolize edememesi nedeniyle sağlıklı kırmızı kan hücrelerinin eksikliği.
  • Nötropeni: Oluşumundaki bir bozulma nedeniyle sağlıklı beyaz kan hücrelerinin eksikliği.

Bakır eksikliğiniz varsa, bakır takviyelerinizi çinko ile karıştırmayın.

 

Özet: Günde 40 mg'ın üzerindeki düzenli çinko dozları bakır emilimini engelleyebilir. Bu, birkaç kan bozukluğu ile ilişkili bakır eksikliğine neden olabilir.

 

7. Sık Enfeksiyonlar

 

Çinko bağışıklık sistemi fonksiyonunda önemli bir rol oynasa da, çok fazla çinko bağışıklık tepkinizi baskılayabilir (17 ).

 

Bu genellikle anemi ve nötropeninin bir yan etkisidir, ancak çinkoya bağlı kan hastalıklarının dışında da ortaya çıktığı gösterilmiştir.

 

Test tüpü çalışmalarında, fazla çinko, bir tür beyaz kan hücresi olan T hücrelerinin işlevini azalttı. T hücreleri, zararlı patojenlere yapışarak ve yok ederek bağışıklık tepkinizde merkezi bir rol oynar (17 , 20 , 21 ).

 

İnsan çalışmaları da bunu destekliyor, ancak sonuçlar daha az tutarlı.

 

11 sağlıklı erkekte yapılan küçük bir çalışma, altı hafta boyunca günde iki kez 150 mg çinko aldıktan sonra bağışıklık tepkisinde azalma olduğunu bulmuştur (22 ).

 

Bununla birlikte, bir ay boyunca günde üç kez 110 mg çinko ile takviye edilmesinin yaşlı yetişkinler üzerinde karışık etkileri olmuştur. Bazılarında azalmış bir bağışıklık yanıtı görülürken, bazılarında gelişmiş bir yanıt vardı (23).

 

Özet: UL'den yüksek dozlarda çinko takviyeleri almak bağışıklık tepkinizi baskılayabilir ve sizi hastalıklara ve enfeksiyonlara karşı daha duyarlı hale getirebilir.

 

Tedavi Seçenekleri

 

Çinko zehirlenmesi yaşayabileceğinizi düşünüyorsanız, derhal bir sağlık merkezine başvurun.

 

Çinko zehirlenmesi potansiyel olarak yaşamı tehdit eder. Bu nedenle, hemen tıbbi yardım almak önemlidir.

 

İçindeki yüksek miktarda kalsiyum ve fosfor gastrointestinal sistemde çinko emilimini engellemeye yardımcı olabileceğinden, süt içmeniz önerilebilir. Aktif kömürün benzer bir etkisi vardır (24 ).

 

Şelatlayıcı ajanlar (kan dolaşımındaki mettalleri sönümleme yoluyla metal zehirlenmesini tedavi etmede kullanılan bileşiklerdir) şiddetli zehirlenme vakalarında da kullanılmıştır. Bunlar kandaki aşırı çinkoya bağlanarak vücudun fazla miktarda çinkodan kurtulmasına yardımcı olur. Daha sonra hücrelerinize emilmek yerine idrarınızda atılır.

 

Özet: Çinko zehirlenmesi potansiyel olarak hayatı tehdit eden bir durumdur. Derhal tıbbi yardım almak önemlidir.

 

Uzun Lafın Kısası

 

Bazı gıdalar günde 40 mg'lık UL'nin çok üzerinde çinko içermelerine rağmen, gıdalarda doğal olarak oluşan çinkodan kaynaklanan çinko zehirlenmesi vakası bildirilmemiştir.

 

Bununla birlikte, aşırı dozda çinko, diyet takviyelerinden veya yanlışlıkla aşırı yutulmadan dolayı ortaya çıkabilir.

 

Çinko toksisitesinin hem akut hem de kronik etkileri olabilir. Belirtilerinizin ciddiyeti, büyük ölçüde alımın dozuna ve süresine bağlıdır.

 

Yüksek dozda çinkonun akut alımıyla, gastrointestinal semptomlar olasıdır. Çinko içeren ev ürünlerinin yanlışlıkla yutulması gibi ağır vakalarda, gastrointestinal korozyon ve kanama meydana gelebilir.

 

Uzun süreli kullanım, düşük “iyi” HDL kolesterol, bakır eksikliği ve baskılanmış bağışıklık sistemi gibi daha az acil ancak ciddi yan etkilere neden olabilir.

 

Genel olarak, bir tıp uzmanının gözetimi altında belirlenmiş UL'yi aşmalısınız.

 

Bütün bunların yanı sıra Whatsapp üzerinden sizinle ilgilenen diyetisyeniniz ile iletişim sağlayarak rehber eksikliği yaşamayacağınız sağlıklı kilo verdiren diyet listelerine ulaşmak artık çok kolay. Günün diğer öğünleriyle uyum içerisinde olan, kilo vermek için online diyetisyenler tarafından size özel hazırlanmış online diyet listesindeki lezzetli menülere ulaşmak bir tık uzağınızda (Zayıflamak Bir Tık Uzağında!)


Görüşünüzü Paylaşın
Ziyaretçi Görüşleri

Bu yazı hakkında henüz bir yorum yapılmadı.

Bu yazıya ilk yorum yapan siz olun.

Soru ve görüşleriniz bizim için değerledir. Sorun ve görüşlerinizi iletmenizden memnuniyet duyarız.

Benzer Yazılar

İdeal kilona ulaşmak ister misin?

Kategoriler